Wij mensen zijn muzikale wezens. muziektherapieOns gehoor en zenuwstelsel zijn sterk ingesteld op muziek. Voor de meesten van ons is het luisteren naar mooie muziek puur genot, maar voor mensen met dementie of andere neurologische aandoeningen kan muziek ook een zeer therapeutische werking hebben. In deze post zal ik het gebruik van muziektherapie bij dementie bespreken.

Mensen met dementie verliezen de grip op hun leven en raken hun eigen identiteit kwijt. Muziektherapie kan helpen om deze verloren identiteit aan te spreken en naar voren te halen. En kan zo helpen om het contact met de werkelijkheid te verbeteren. Muziektherapie bij zulke patiënten is mogelijk omdat de muzikale ontvankelijkheid en het muzikale geheugen blijven voortbestaan lang nadat andere vormen van geheugen zijn verdwenen. Muziek van het juiste soort kan helpen een patiënt oriëntatie en houvast te geven als vrijwel niets anders dat nog kan. Hoe muziektherapie in zijn werking gaat is erg afhankelijk van het soort aandoening dat de patiënt heeft. In het geval van dementie is het belangrijk om de emoties, cognitieve vermogens, gedachten en herinneringen te stimuleren. Een muziektherapeut bezoekt bijvoorbeeld een kliniek met dementerende ouderen en gaat dan met deze mensen liedjes zingen die zij kennen uit kun jeugd.

Maar door de huidige technologische ontwikkelingen is er tegenwoordig nog veel meer mogelijk. Muziektherapeute Manon Bruinsma heeft in verpleeghuis Marken Haven dementerenden een IPod met hun persoonlijke muziek gegeven. Ze kwam op dit idee nadat ze de documentaire ‘Alive Inside’ had gezien; een Amerikaanse documentaire over de invloed van muziektherapie op dementerende ouderen. Het effect van deze aanpak is verbluffend. In een reportage van EenVandaag over dit onderwerp komt hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder aan het woord. Wat volgens hem vooral opvalt, is dat je mensen ziet ontwaken. Alive-Inside_cropped_04Zo zitten sommigen de hele dag ineengedoken op een stoel, maar zodra de muziek aangaat zie je ze opleven. Hij gelooft niet dat muziektherapie dementie kan genezen of het degeneratieve proces in de hersenen stop kan zetten. Maar het is volgens hem wel duidelijk dat het een goed effect heeft. Hij pleit er dan ook voor deze therapie dagelijks aan te bieden. Het is tenslotte een kleine moeite om iemand met behulp van een IPod te laten luisteren naar zijn of haar favoriete muziek. Deze dagelijkse positieve impuls kan de levenskwaliteit ontzettend verbeteren.

Een nieuw initiatief is Radio Remember; een internet radiozender voor mensen met dementie. Een muziektherapeut heeft lijst samengesteld van meer dan 3000 liedjes van allerlei genres uit de tijd van de vroege jeugd en vroege volwassenheid van mensen met dementie. Deze liedjes zijn in een database gezet en met een software programma worden automatisch verschillende playlisten geselecteerd en wordt een dagritme gevolgd. Radio Remember wordt nu getest in verschillende zorginstellingen. Het is de bedoeling dat het uiteindelijk landelijk in gebruik kan worden genomen.

Zie voor meer informatie over dit onderwerp de website van Manon Bruinsma of bekijk de documentaire Alive Inside.